Już wkrótce we wnętrzach Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” oraz w siedzibie Fundacji Tumult w Toruniu zagości retrospektywna wystawa prac Billa Violi, jednego z największych artystów wizualnych XX wieku.
Wydarzenie towarzyszy tegorocznej edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego EnergaCAMERIMAGE, która odbędzie się w dniach 15-22 listopada. W minionych latach w ramach ekspozycji powiązanych z festiwalem oglądaliśmy m.in. wystawy prac Bryana Adamsa, Gregory’ego Crewdsona, Davida Cronenberga, Davida Lyncha, Mariny Abramović, Helmuta Newtona, Patricii Piccinini, Saskii Boddeke, Petera Greenawaya czy Juliana Rosefeldta (z udziałem Cate Blanchett).
Wernisaż wystawy prac Billa Violi Wizje Czasu – Visions of Time odbędzie się 24 lipca o godz. 19.00 w CSW „Znaki Czasu” w Toruniu. Wystawa potrwa do 31 grudnia 2025.
Mistrz obrazu, dźwięku i duchowości
Jak czytamy w opisie wydarzenia na stronie festiwalu, „Bill Viola był jednym z pierwszych twórców sztuki współczesnej, którzy sięgnęli po techniki wideo, by używać ich jako narzędzi do tworzenia dzieł sztuki. Wypracował swój własny styl kreowania instalacji artystycznych przy pomocy ruchomych obrazów, oparty na głębokich studiach filozoficznych, psychologicznych i analizach dzieł dawnych mistrzów malarstwa (szczególnie XIII-XVII wieku). Artysta śledził i badał rozwijające się technologie rejestracji elektronicznego obrazu – od wczesnych technik analogowych aż po przełom cyfrowy i technologie HD – co pozwoliło mu odkryć i pokazać widzom, w jaki sposób emocje wpływają na nasze postrzeganie ludzi i zdarzeń, oraz jak często nasze oceny bywają powierzchowne i błędne.
Podczas gdy większość twórców wideo-artu koncentrowała się głównie na konceptualnej stronie swych realizacji plastycznych, Bill Viola z niezwykłym pietyzmem dopracowywał estetyczny kształt swoich prac, aż z czasem stały się one kompozycjami więcej niż malarskimi, wprowadzającymi widza w zachwyt, a jednocześnie niepokojącymi, zaskakującymi hiperrealistycznymi efektami wizualnymi i skojarzeniami, jakie wywołują.
Przez ponad 40 lat artysta tworzył instalacje wideo, performance i rejestracje, które nie były tradycyjnymi opowieściami filmowymi, lecz raczej wizualnymi asocjacjami, zestawieniami obrazów, które zmuszają nas do samodzielnego tworzenia opowieści. Bill Viola unikał narracji, skupiając się na tworzeniu kadrów, które przenoszą odbiorcę w inną rzeczywistość.
Dzieła Billa Violi często nawiązują do tradycyjnej ikonografii religijnej – zarówno formą, jak i treścią, ale są uniwersalizowane poprzez anonimizację przedstawionych postaci i zdarzeń. Odnajdujemy w nich echa średniowiecznych, renesansowych, barokowych i współczesnych obrazów, ale możemy też widzieć w nich jedynie grupy nieznanych osób, które biorą udział w przypadkowych zdarzeniach. Jego obrazy wyrastające ideowo z tego, co jest wspólne dla kultur Wschodu i Zachodu, wywołują czasem dziwne poczucie déjà vu – są imponującymi zapisami metamorfoz ludzkich stanów psychicznych i duchowych.
Viola pokazuje, że technologia wideo może być nie tylko narzędziem zwykłej rejestracji, ale i medium pozwalającym przekroczyć granice rzeczywistości i czasu – to właśnie dlatego wystawa w Toruniu nie jest zwykłym wydarzeniem artystycznym – to spotkanie ze sztuką, która porusza najgłębsze warstwy ludzkiej świadomości.”1
Przestrzenie duchowych przeżyć
Po raz kolejny EnergaCAMERIMAGE trafia w mój estetyczny gust, organizując wystawę, która prezentuje bliskie mi podejście do sztuki. Upewniają mnie w tym nie tylko zdjęcia zapowiadające ekspozycję, ale i słowa Marka Żydowicza, kuratora wystawy i prezesa Fundacji Tumult:
Bill Viola stworzył dzieła, które zapadają głęboko w świadomość i… podświadomość widzów. Jego ruchome obrazy odnoszą się do fundamentalnych spraw naszej egzystencji: narodzin, przemiany i śmierci; przekraczają rzeczywistość, której doświadczamy na co dzień. Jego instalacje to przestrzenie duchowych przeżyć i projekcje obrazów, do których opowieści tworzą odbiorcy. Ta wystawa to zaproszenie do wejścia w inny wymiar – inny rytm myśli, świat fizycznych i metafizycznych doznań. Dzięki niej Toruń stanie się unikalnym w Polsce miejscem spotkania ze sztuką, którą nie tylko „zalicza się”, ale której się doświadcza i głęboko przeżywa. Serdecznie zapraszam każdego, kto szuka czegoś więcej niż tylko anegdot, prowokacji lub estetycznych popisów.2
Przegląd najważniejszych dzieł
W Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” zaprezentowane zostaną następujące prace:
- The Reflecting Pool (1977-9/1997)
- Incrementation (1996)
- The Veiling (1995)
- The Greeting (1995)
- Four Hands (2001)
- The Quintet of the Astonished (2000)
- Anima (2001)
- Ancension (2000)
- The Messenger (1996)
- Interval (1995)
- Pneuma (1994/2009)
- The Crossing (1996)
- Room for St. John of the Cross (1983)
Prace prezentowane w ramach Programu Wideoprojekcji w sali kinowej CSW „Znaki Czasu”:
- Program 1:
- The Space Between the Teeth (1976)
- Sweet Light (1977)
- Ancient of Days (1979-81)
- Anthem (1983)
- Angel’s Gate (1989)
- Chott el-Djerid (A Portrait in Light and Heat) (1979)
- Program 2:
- The Passing (1991)
- Program 3:
- Hatsu-Yume (First Dream) (1981)
- Program 4:
- I Do Not Know What It Is I Am Like (1986)
W siedzibie Fundacji Tumult zobaczymy:
- Invented Birth (2014)
- Earth Martyr (2014)
- Air Martyr (2014)
- Fire Martyr (2014)
- Tree Women (2008)
- Gleb (2013)
- Madison (2013)
- Sharon (2013)
Organizatorzy wystawy
Organizatorzy wystawy: Fundacja Tumult oraz Centrum Sztuki Współczesnej "Znaki Czasu"
Bill Viola Studio - Kira Perov, Director, Bobby Jablonsky, Gene Zazzaro, Astra Price
Kurator wystawy: Marek Żydowicz i Kira Perov
Dyrektorka Centrum Sztuki Współczesnej "Znaki Czasu": Anna Kompanowska
Koordynatorka wystawy: Agnieszka Swoińska
Produkcja: Michał Prewysz-Kwinto
Realizacja instalacji wystawy: Ulrich Leistner, Ludger Henning (235 Media), Wojciech Rumiński (CSW "Znaki Czasu" Toruń), Radosław Radecki, (MaxBud), Adam Żuchliński
Anna Józefiak ~ Kulturalnie ~ 